Dr hab. Urszula Cierniak, prof. UJD

Pełnione funkcje:

• 01.12-2019 – do chwili obecnej: Kierownik Zespołu Badań Interkulturowych Europy Wschodniej na Wydziale Humanistycznym UJD.
• 01.10.2019 do chwili obecnej: Członek Rady Dyscypliny Literaturoznawstwo.
• 01.10.2001 – 30.09.2019: Kierownik Zakładu Badań Interkulturowych w Instytucie Filologii Obcych na Wydziale Filologiczno-Historycznym WSP/AJD/UJD (od 2018 r.)
• Grudzień 2016- do chwili obecnej
Sekretarz czasopisma „Kultura Słowian PAU”

Charakterystyka zainteresowań naukowych :

Badania naukowe Urszuli Cierniak skoncentrowane są wokół kultury staroruskiej, literatury i kultury duchowej mniejszości religijnych w Rosji oraz poza jej granicami, tradycjonalizmu i konserwatyzmu, konfliktów konfesyjnych oraz zderzenia kultur w literaturze rosyjskiej dawnej i nowej, kultura staroobrzędowców (także tych, którzy znaleźli się poza granicami Rosji). Ta ostatnia stała się tematem licznych artykułów oraz monografii Literacki wymiar kultury religijnej staroobrzędowców (Częstochowa 1997), w której po raz pierwszy zostały zbadane i przedstawione nieznane wcześniej rękopiśmienne utwory z przełomu XVII i XVIII wieku, pochodzące ze środowiska staroobrzędowców bezpopowców pomorskich.

Drugi ważny obszar badań U. Cierniak to dzieje i przemiany Cerkwi prawosławnej w relacji do władzy państwowej oraz specyfika religijności Słowian wschodnich na tle sporów i polemik z chrześcijaństwem zachodnim. Problematyka ta znalazła odbicie w szeregu artykułów oraz w kolejnej monografii zatytułowanej Wiara i władza. Wokół sporu o katolicyzm i chrześcijańską Europę w dziewiętnastowiecznej literaturze i myśli rosyjskiej (Częstochowa 2013), której obiektem badawczym była m.in. myśl i literatura rosyjskich katolików pozostających na emigracji we Francji.

W horyzoncie badawczym Urszuli Cierniak są również liczni reprezentanci literatury i myśli rosyjskiej XIX i XX wieku oraz ich pisma teologiczne, a także proza egodokumentalna (autobiografie, listy, dzienniki, medytacje, zapiski religijne), rozprawy ujmujące antynomicznie prawosławie i chrześcijaństwo zachodnie.

U. ierniak jest autorką 2 książek, redaktorką i współredaktorką 6, opublikowała 80 artykułów w monografiach i czasopismach naukowych, 11 recenzji. Publikacje te poza Polską ukazywały się w Rosji, Wielkiej Brytanii, Francji, Litwie, Kanadzie, Bułgarii. Uczestniczyła czynnie w 80 konferencjach naukowych, w tym w Rosji, na Białorusi, Ukrainie, Litwie, w Macedonii, Stanach Zjednoczonych, Bułgarii oraz we Francji. Była promotorem 4 zakończonych obroną doktoratów oraz recenzentem 3 prac doktorskich. Odbyła szereg zagranicznych wyjazdów w ramach staży naukowych (Rosja, Włochy, Francja, Ukraina, Stany Zjednoczone). Pracowała w archiwach rosyjskich, włoskich oraz francuskich.

Jako samodzielny pracownik naukowy recenzuje książki dla wydawnictw Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, UMK w Toruniu, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Polskiej Akademii Umiejętności. Sporządza recenzje dla czasopismam „Ethos”, „Slavia Orientalis”, „Roczniki Humanistyczne”, „Acta Universitatis Lodziensis”, „Poznańskie Studia Slawistyczne”, „Teki Historyczne”, „Bibliotekarz Podlaski”, „Orientalia Christiana Cracoviensia”, „Zapiski z Pogranicza”, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF- Philologiae”.

Badaczka aktywnie udziela się w towarzystwach i komisjach naukowych. Pełni funkcję sekretarza Komisji Kultury Słowian PAU oraz sekretarza redakcji pisma „Kultura Słowian. Rocznik Komisji Kultury Słowian PAU”. Była pomysłodawczynią i organizatorką czterech międzynarodowych konferencji naukowych z cyklu „Człowiek-Wiara-Kultura”. Prowadzi także działalność popularyzująca naukę na terenie Częstochowy dla młodzieży szkół średnich oraz dla dorosłych. Współpracuje z Muzeum Częstochowskim, Muzeum Pielgrzymowania, Ośrodkiem Kultury Filmowej „Iluzja”, Ośrodkiem Promocji Kultury „Gaude Mater”, organizacjami religijnymi. Organizowała wystawy, spotkania autorskie i filmoznawcze w ramach cyklu popularnonaukowego „Rosja bliska – Rosja daleka” oraz konkursy dla studentów z zakresu wiedzy o kulturze i języku rosyjskim. Zasiadała w jury konkursu wiedzy o Rosji, odbywającego się w Warszawie dla studentów polskich wyższych uczelni. Współpracuje przy organizacji wykładów i warsztatów popularyzujących sztukę pisania ikon.

Za pracę naukową i aktywność dydaktyczną otrzymała kilkakrotnie Nagrody Rektora swojej macierzystej Uczelni. Uhonorowana została także Medalem KEN.

Projekty badawcze krajowe i zagraniczne:

• Grant międzyuczelniany: Filhellenizm romantyków – specyfika polska i konteksty europejskie (słowiańskie i polskie) KBN nr 1H01C05330 – realizowany – kwiecień 2006-kwiecień 2009 (współwykonawca).
• Grant zespołowy: Le « centre » et la « périphérie » dans l’histoire religieuse de l’Europe de l’Est pendant le temps nouveau moderne – grant Fondation Réseau Français des Instituts d’Etudes Avancées realizowany z 5 innymi uczestnikami  (Ukraina-Kanada-USA-Rosja-Francja) projekt realizowany w Institut d’Etudes Avancées – Paris (01.06.2010-31.07.2010).
• Kierownik projektu : La «question romaine» dans la littérature et la pensée des émigrés russes en France du XIXe siècle. – indywidualny grant Rządu Francuskiego, realizowany 01.09.2011-30.09.2011 w Fonds Slaves w École Normale Superiéure, Lyon, Francja.
• Ars sacra – dialog kultur. Organizacja XX Jubileuszowego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” nr UDA-RPSL.04.03-00-00-034/09-00 – współwykonawca (z Ośrodkiem Promocji Kultury « Gaude Mater » w Częstochowie). Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Priorytet 4. Kultura. Działanie 4.3 „Promocja kultury”. Nr projektu 503.
• Uczestnik programu NAWA PROM PPI/PRO/2018/1/00021 (09.2019-20.09.2019) – Archivio Segreto Vaticano, Archiwum Księży Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, Rzym.
• Grant indywidualny Idealistki, romantyczki, muzy. Rosyjskie katoliczki w kulturze dziewiętnastowiecznej Europy nr 2021/41/B/HS2/04015 – Kierownik grantu – 21 edycja programu OPUS Narodowego Centrum Nauki.

Członkostwo w organizacjach naukowych:

1. Członek Komisji Kultury Słowian Polskiej Akademii Umiejętności (od grudnia 2003 roku).
2. Sekretarz Komisji Kultury Słowian PAU (od 2019).
3. Członek Komisji do Badania Starego Obrzędu (Комиссия по исследованию старообрядчества) przy Międzynarodowym Kongresie Slawistów (od września 2008).
4. Członek Komisji Emigrantologii Słowian Komitetu Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk (od stycznia 2009).

Inne doświadczenia:

• Sekretarz redakcji czasopisma „Kultura Słowian. Rocznik PAU” (od 2016).
• Ekspert NCBiR, powołany 7 października 2016 r. przez Dyrekcję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju do opiniowania projektów w ramach POIR (2014-2020) poddziałanie 1.1. „Szybka ścieżka” w obszarze kryteriów naukowo-technologicznych oraz gospodarczo-biznesowych.
• Ekspert Narodowego Centrum Nauki.

Wyróżnienia i odznaczenia:

• Medal KEN 23 sierpnia 2011 (legitymacja nr 126502),
• Nagroda Rektora WSP w Częstochowie indywidualna II stopnia (1998),
• Nagroda Rektora Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie indywidualna I stopnia (2015),
• Nagroda Rektora Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego we Częstochowie indywidualna II stopnia (2018),
• Nagroda Rektora Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie indywidualna I stopnia (2021),
• Nagroda Rektora Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie indywidualna I stopnia (2022).